Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Konflikt wewnętrzny myśli i poglądów - dysonans poznawczy
#1
Czy często, trwając w jakichś przekonaniach przebrnie nam przez głowę myśl, że nie są one zbyt słuszne? A może zostaliśmy skonfrontowani z informacją sprzeczną? Czy gdy stosujemy klapsy wobec dziecka informacja, że jest to szkodliwe w jakiś sposób wpłynie na nasze myśli i poglądy? Dzisiaj trochę o dysonansie poznawczym, dość ważnym elementem psychologii.

Czym jest dysonans poznawczy?

"Dysonans poznawczy – stan nieprzyjemnego napięcia psychicznego, pojawiający się u danej osoby wtedy, gdy jednocześnie występują dwa elementy poznawcze (np. myśli i sądy), które są niezgodne ze sobą. Dysonans może pojawić się także wtedy, gdy zachowania nie są zgodne z postawami. Stan dysonansu wywołuje napięcie motywacyjne i związane z nim zabiegi, mające na celu zredukowanie lub złagodzenie napięcia." - Wikipedia

Jest to uczucie dyskomfortu, które odczuwamy, gdy występuje konflikt między dwoma elementami poznawczymi. Od razu w mózgu zapala się lampka motywacyjna, która ma na celu pozbyć się owego dyskomfortu. 

Dysonans występuje chociażby w przypadku palenia papierosów. Co ciekawe, zaledwie połowa palaczy jest przekonana o szkodliwości palenia - u osób niepalących jest to prawie 100%.

[Obrazek: 9k9QSv3.png]

Jak sobie radzimy z dysonansem poznawczym?

Posłużę się może nieco innym przykładem. Użytkownik piraci oprogramowanie dostępne na licencji. Spotykając się z informacją, że "piractwo jest formą kradzieży" będzie próbował pozbyć się dysonansu jednym z tych sposobów:
  • zmiana zachowania - może przestać ściągać płatne oprogramowanie, przez co dysonans zostaje zredukowany;
  • zmiana znaczenia jednego z elementów, aby wyeliminować sprzeczność - może zmienić znaczenie "kradzieży", tłumacząc się, że kradzież pozbywa się oryginału, a piractwo tworzy kopię (patrz obrazek niżej); dysonans zostaje zredukowany;
  • uzasadnienie zachowania poprzez dodanie nowego elementu - przykładowo może się tłumaczyć tym, że ściągnął program ponieważ nie miał pieniędzy, ponieważ nie miał możliwości kupna, bądź też może próbować się usprawiedliwiać tym, że wszystkie inne programy zakupił legalnie, na licencji.
[Obrazek: cq8Ib8n.png]

Do czego może posłużyć dysonans poznawczy?

Dysonans poznawczy służy przede wszystkim do przewidywania ludzkich zachowań. Przykładowo - zmuszając ludzi do powstania dysonansu można doprowadzić ich do wymuszonych zachowań, usprawiedliwianych np. dodaniem jednego elementu. 

W eksperymencie badani musieli przez godzinę wykonywać bardzo nudną czynność (kręcenie drewnianą gałką), przy czym części z nich zapłacono dolara, a drugiej części 20 dolarów. Następnie badanych poproszono o wypełnienie kwestionariusza oraz przekonanie innych osób, że zadanie było bardzo ciekawe i zajmujące. Zgodnie z oczekiwaniami, badani którzy otrzymali więcej pieniędzy powinni odczuwać większą satysfakcję z wykonania zadania. Tymczasem uaktywniły się inne myśli psychologiczne - badany musi okłamać innych, że zadanie było bardzo ciekawe i zrobił je wyłącznie z własnej woli. Tłumaczy swoje kłamstwo tym, że mu zapłacono, i każdy by to zrobił na jego miejscu. Jednocześnie okłamywali siebie, przekonując siebie samych, że zadanie było ciekawe. Okazało się, że ocenili dość nudne zadanie na zajmujące bardziej niż osoby, którym więcej zapłacono za wykonanie zadania.
(Całość na Wikipedii)

Racjonalne myślenie, a dysonans

Dysonans niestety ma się nijak do racjonalnego myślenia. Na ten temat przeprowadzono wiele ciekawych eksperymentów. W jednym z nich badani proszeni byli o wypełnienie ankiety, która mierzyła ważne dla nich postawy (tu stosunek do segregacji rasowej). Następnie wręczano im listę argumentów za i przeciw segregacji. Listy były tak skonstruowane, że zawierały zarówno rozsądne jak i głupie argumenty popierające oba stanowiska. Badacze zastanawiali się, w jaki sposób ludzie będą zapamiętywać te argumenty. Okazało się, że zapamiętywanie przedstawionych racji związane było z własnym poglądem na dane zagadnienie. Badani zapamiętywali rozsądne argumenty, zgodne z ich stanowiskiem i głupie argumenty strony przeciwnej.
(Jeszcze więcej Wiki)

---

Co sądzicie o dysonansie poznawczym? Bańki filtrujące jak wyszukiwarki Facebooka czy Google dopasowują wyniki do naszych wcześniejszych wyszukiwań, przez co zamykamy się wyłącznie na jedne poglądy, zgodne z naszymi. W przypadku spotkania się z informacją sprzeczną - nieważne, czy naukowym faktem, czy sprytną manipulacją - możemy od razu odrzucić te wnioski, tłumacząc je np. "lewacką propagandą". Dla antyszczepionkowców na przykład ważniejsza jest sama informacja, niż źródło, z jakiego pochodzi - w ten sposób eliminują konieczność podawania rzetelnych źródeł aby udowodnić swoje racje i jednocześnie stawiają siebie na równi ze zwolennikami szczepionek.

To właśnie dysonans poznawczy, motywacja mózgu oraz słuszność własnych przekonań sprawiają, że bardzo ciężko jest nam zmienić poglądy. Próbujemy się pozbyć dysonansu tłumacząc sobie słuszność naszych przekonań, np. "PO niszczyło Polskę to PiS też może", "nieważne że PiS niszczy kraj, ważne że komuchów oderwano od koryta" lub "PiS nie niszczy kraju, bo dał nam 500+".
qwertz

whoever now is knocking on your door, is what you truly hope to owe
i'll fly like you. here's a promise now
i'll fly like you~
Odpowiedz
#2
Teoria dysonansu poznawczego swego czasu trochę wywróciła moje myślenie do góry nogami. To był ostateczny cios dla dawnego nawyku upierania się przy swoich poglądach. Szybko u siebie odkryłem, że bardzo często próbuję stosować metody redukcji, które też zostały przytoczone powyżej. Przez pewien czas byłem w próżni. Sam nie wiedziałem, jakie poglądy przyjmować w różnych kwestiach. Przełomem była seria filmów na YouTube opisująca różnice między nauką i pseudonauką. Po obejrzeniu, przemyśleniu sprawy i doczytaniu różnych kwestii, stałem się naukowym totalitarystą. Uznałem naukę za najbliższe obiektywizmowi źródło rozumienia świata.
Odpowiedz
#3
Muszę powiedzieć, że jakoś zapomniałem obejrzeć tych filmów gdy pierwszy raz mi je podesłałeś :P Całkiem możliwe, że je sprawdzę, ale wątpię, bym coś nowego z nich wyniósł (ew. bym doszlifował moją obecną wiedzę na temat środków manipulacji).
qwertz

whoever now is knocking on your door, is what you truly hope to owe
i'll fly like you. here's a promise now
i'll fly like you~
Odpowiedz


Skocz do:


Użytkownicy przeglądający ten wątek: 1 gości